ဒိုင်နိုဆောများနှင့် နဂါးများသည် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်၊ အပြုအမူနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သင်္ကေတများတွင် သိသာထင်ရှားသော ကွဲပြားသည့် သတ္တဝါနှစ်မျိုးဖြစ်သည်။ နှစ်ခုစလုံးတွင် လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်ပြီး ခမ်းနားထည်ဝါသော ပုံရိပ်ရှိသော်လည်း ဒိုင်နိုဆောများသည် အစစ်အမှန်သတ္တဝါများဖြစ်ပြီး နဂါးများမှာ ဒဏ္ဍာရီလာသတ္တဝါများဖြစ်သည်။
ပထမဦးစွာ၊ အသွင်အပြင်အရ၊ ဒိုင်နိုဆောများနှင့်နဂါးများအလွန်သိသာထင်ရှားပါသည်။ ဒိုင်နိုဆောများသည် မျိုးသုဉ်းလုနီးပါး တွားသွားသတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သီရိုပေါ့ဒ်၊ ဆော်ရိုပေါ့ဒ်နှင့် သံချပ်ကာဒိုင်နိုဆောများကဲ့သို့သော မျိုးကွဲများစွာပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့ကို များသောအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမားပြီး အရေခွံကြမ်းတမ်းကာ ရှည်လျားပြီး သန်မာသောအမြီးရှိကာ ပြေးရန်သင့်လျော်သော ခြေလက်အင်္ဂါများ သန်မာပြီး ရှေးခေတ်ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ အစားအစာကွင်းဆက်၏ထိပ်ဆုံးတွင် ရှိနေစေသည့် အခြားအင်္ဂါရပ်များအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် နဂါးများသည် ဒဏ္ဍာရီလာသတ္တဝါများဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို အလေးချိန်ကြီးမားသော ပျံသန်းနိုင်သော တိရစ္ဆာန်များ သို့မဟုတ် မီးရှူနိုင်သော မြေပြင်သတ္တဝါများအဖြစ် ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ ဒိုင်နိုဆောများနှင့် နဂါးများသည် ပုံသဏ္ဍာန်နှင့် အပြုအမူနှစ်မျိုးလုံးတွင် အလွန်ကွာခြားသည်။
ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ ဒိုင်နိုဆောတွေနဲ့ နဂါးတွေဟာလည်း ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အရေးပါမှုတွေ မတူညီကြပါဘူး။ ဒိုင်နိုဆောတွေဟာ ကမ္ဘာမြေရဲ့သမိုင်းနဲ့ သက်ရှိတွေရဲ့ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ကို လူသားတွေ နားလည်မှုမှာ သိသာထင်ရှားတဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အရေးကြီးတဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသန အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာလာတာနဲ့အမျှ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ ဒိုင်နိုဆောရုပ်ကြွင်းများစွာကို တူးဖော်ခဲ့ပြီး ဒီရုပ်ကြွင်းတွေကို အသုံးပြုပြီး ဒိုင်နိုဆောတွေရဲ့ အသွင်အပြင်၊ အလေ့အထနဲ့ နေထိုင်ရာတွေကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒိုင်နိုဆောတွေကို ရုပ်ရှင်၊ ဂိမ်း၊ ကာတွန်းနဲ့ အခြားအရာတွေ အပါအဝင် မီဒီယာအမျိုးမျိုးမှာလည်း ပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပါတယ်။ အခြားတစ်ဖက်မှာတော့ နဂါးတွေဟာ အထူးသဖြင့် ရှေးခေတ်ဥရောပဒဏ္ဍာရီတွေမှာ ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာနယ်ပယ်မှာ အဓိကတည်ရှိပါတယ်။ ဥရောပရိုးရာဓလေ့မှာ နဂါးတွေကို မကောင်းမှုနဲ့ ဖျက်ဆီးခြင်းကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းနဲ့ မှော်အစွမ်းတွေရှိတဲ့ အစွမ်းထက်တဲ့ သတ္တဝါတွေအဖြစ် ပုံဖော်လေ့ရှိပါတယ်။
နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ဒိုင်နိုဆောတွေနဲ့ နဂါးတွေကြား ရှင်သန်ချိန်ကွာခြားချက်ကလည်း သိသာထင်ရှားပါတယ်။ ဒိုင်နိုဆောတွေဟာ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်း သန်း ၂၄၀ ကနေ သန်း ၆၅ လောက်က Paleozoic နဲ့ Mesozoic ခေတ်တွေမှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးမျိုးစိတ်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနဲ့ နဂါးတွေဟာ ဒဏ္ဍာရီလာကမ္ဘာမှာသာရှိပြီး တကယ့်ကမ္ဘာမှာ မရှိပါဘူး။
ဒိုင်နိုဆောများနှင့် နဂါးများသည် အသွင်အပြင်၊ အပြုအမူနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သင်္ကေတများတွင် သိသာထင်ရှားသော ကွဲပြားသည့် လုံးဝကွဲပြားသော သတ္တဝါနှစ်မျိုးဖြစ်သည်။ နှစ်ခုစလုံးတွင် လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်ပြီး ခမ်းနားထည်ဝါသော ပုံရိပ်ရှိသော်လည်း လူများသည် ၎င်းတို့ကို မှန်ကန်စွာ နားလည်ပြီး မှတ်မိသင့်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံများရှိ မတူညီသော ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ သင်္ကေတများကိုလည်း လေးစားသင့်ပြီး ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ပေါင်းစည်းမှုမှတစ်ဆင့် မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မြှင့်တင်သင့်သည်။
Kawah Dinosaur တရားဝင်ဝဘ်ဆိုဒ်www.kawahdinosaur.com
ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၇ ရက်